Renske de Jong en Annet Zondervan
De kleine geschiedenis van de slavernij: sporen in Amsterdam
De geschiedenis van de slavernij is nog zichtbaar in Nederland, in
Amsterdam bijvoorbeeld, van de burgemeesterswoning aan de Herengracht
tot aan de Stopera. De firma Hope & Co, gevestigd op de Keizersgracht
442-448, was een van de particuliere bedrijven die de transatlantische
slavenhandel onderhield. Het archief van het bedrijf bevatte onder meer
lijsten uit het jaar 1802 voor de uitrusting van slavenschepen. Hierin
staat onder andere vermeld welke waarde aan ruilmiddelen moest worden
meegenomen om aan de kust van Angola zevenhonderd noirs te kunnen inkopen.
Het ging daarbij om 588.982 pond aan goederen, zoals potten en pannen,
textiel, geweren, sabels en spiegels.
Het boekje bevat ook beelden van locaties die een connectie hebben met de
slavernijgeschiedenis met toelichting en een essay over de betekenis van
deze sporen voor de huidige multi-etnische samenleving.
Het Spinhuis aan de Spinhuissteeg was een tuchthuis voor vrouwen. Op
deze plaats was in 1768 'swartin Christina' veroordeeld en opgesloten.
Als reden voor de gevangenisstraf wordt gegeven dat ze telkens van huis
wegliep en er een slechte levenswijze op nahield. Ze bedelde en verkwistte
haar kleren van haar lijf. Haar meester zorgde ervoor dat ze werd opgesloten.
Angelie Sens
'Mensaap, heiden, slaaf': Nederlandse visies op de wereld rond 1800
In de achttiende eeuw namen de contacten tussen de Nederlanders met samenlevingen buiten Europa sterk toe. In Nederlandse ogen kenden die samenlevingen geen of weinig beschaving. Dat leidde tot veel debatten over wat de mens tot mens maakte. Het slavernijdebat was en soort test voor het nieuwe denken. In het Nederlandse denken rond 1800 was een slaaf niet alleen een mens, maar kon hij - althans in theorie - met de nodige hulp en begeleiding een volwaardig lid van de maatschappij worden.
Cynthia McLeod
Elisabeth Samson: een vrije, zwarte vrouw in het 18e eeuwse Suriname
De naam van Elisabeth Samson komt voor in grote historische werken over Suriname,
omdat zij in 1764 wilde trouwen met een blanke man en hiervoor geen toestemming
kreeg van het koloniaal bestuur. Na een twaalf jaar durend, zeer intensief archievenonderzoek
doet Cynthia McLeod uit de doeken welk een markante persoonlijkheid Elisabeth Samson
geweest moet zijn. Mede daardoor is het Elisabeth gelukt op eigen kracht uit te groeien
tot de rijkste vrouw van Suriname in het midden van de achttiende eeuw.
Deze periode, die de Gouden Eeuw van Suriname genoemd wordt, werd de piek van de
driehonderdjarige slavernij. Negers werden uit Afrika gehaald; ze hadden geen rechten,
aangezien ze volgens blanke suprematie wel fysieke kracht, maar zeker geen intellect of
gevoelens zouden hebben. Hoe de vrije negerin Elisabeth zich heeft kunnen handhaven in
die tegenstrijdige Surinaamse koloniale maatschappij, hoe ze heeft zaken kunnen doen ondanks
haar kleur en wat ze daarbij gevoeld en gedacht moet hebben, is het onderwerp van deze roman.
Hilde Neus-van der Putten
Susanna du Plessis: portret van een slavenmeesteres
Susanna du Plessis staat in de Surinaamse gemeenschap bekend als een berucht en wrede
plantagehoudster uit de achttiende eeuw, die veel slaven op gruwelijke wijze
mishandeld en soms zelfs vermoord zou hebben. Hilde Neus-van der Putten probeert
een beeld van het leven en de wreedheid van deze vrouw te achterhalen.
Uit archief- en bronnenonderzoek destilleerde Hilde Neus-van der Putten een beeld
van een blanke vrouw, die leefde in het achttiende-eeuwse Suriname. Dan blijft
nog de vraag hoe de verhalen rond Susanna du Plessis zijn ontstaan. Hierbij
spelen zo'n dertigtal beschrijvingen en diverse vertellingen een rol. Deze schets
van Susanna du Plessis en haar tijd is de eerste monografie over een blanke vrouw
uit de Surinaamse plantagegeschiedenis.
In deze dissertatie wordt aandacht geschonken aan de aard en lengte van seksuele relaties tussen mannen en vrouwen op grond van historisch bronnenonderzoek in de archieven van een aantal plantages in de negentiende eeuw.
Ans Veltman-van den Bos, Jan de Vet (red)
Aardenburg of de onbekende volksplanting in Zuid-Amerika: roman van Petronella Moens
Analyse van deze exotisch-utopische roman uit 1817. De lotgevallen van de kolonisten in Aardenburg worden beschreven, waaronder hun ervaring met slavernij.
Cynthia McLeod
Hoe duur was de suiker : een historisch roman
'Hoe duur was de suiker?' is het romandebuut van Cynthia McLeod. In deze historische
roman heeft zij met veel verve een stukje geschiedenis van Suriname tot leven gebracht.
De roman speelt in de periode 1765-1779. Het is de bloeitijd van de suikercultuur en ook
de periode van de Boni-oorlogen. De plantage-eigenaren leven in voortdurende vrees
voor de aanvallen die marrons onder leiding van Boni uitvoeren op de plantages.
Tegen dit decor beschrijft Cynthia McLeod in meeslepende stijl het leven van Elza en
Sarith, dochters uit een joodse plantersfamilie, en hun slaven. In de onrechtvaardige
slavenmaatschappij die de kolonie Suriname is, ervaren meesters en slaven dat de
suiker duur wordt betaald.
Michiel van Kempen
Een geschiedenis van de Surinaamse literatuur
Een tweedelige naslagwerk met veel informatie over slavernij, over literatuur over slavernij, en over orale literatuur over slavernij.
Band 1: 1596 - 1957 & de orale literatuur
Band 2: 1957 – 2000